Oorzaken
Een acute verstopping van de beenslagaders geeft een plotse zuurstofvermindering in het getroffen been (ischemie), met plotse klachten tot gevolg. Dit kan het gevolg zijn van een trombose of een embool.
Een embool is een losgeraakte bloedklonter die meegevoerd wordt door de bloedstroom en ergens kan blijven steken. Meestal is dit op een plaats van een vertakking van de slagaders of op een plaats waar deze nauwer worden. Doordat de slagader volledig afgesloten wordt, krijgen de verdere vertakkingen hiervan geen bloed meer en ontstaat er acuut zuurstoftekort. Een embool vindt vaak zijn oorsprong in het hart: ten gevolge van een hartritmestoornis (zoals voorkamerfibrillatie), een doorgemaakt hartinfarct, aantasting van de hartkleppen,… . Ook kan een embool ontstaan uit een aneurysma of door losgekomen brokstukjes uit een vernauwing in een hogerop gelegen bloedvat.
Bij een trombose wordt er in de slagader een klonter (trombus) gevormd. Dit ontstaat meestal op een plaats waar er al voorafgaande slagaderverkalking (atherosclerose) aanwezig is. Doordat de bloedstoom belemmerd is door de vernauwing van de plaque, kan een stolsel makkelijker ontstaan. Bovendien geeft het ruwe oppervlak van de verkalkte vaatwand ook makkelijker aanleiding tot vorming van klonters. Verschillende factoren spelen een rol in het ontstaan van slagaderverkalking:
- Roken
- Hoge bloeddruk
- Een verhoogd cholesterolgehalte
- Suikerziekte
- Overgewicht
- Weinig lichaamsbeweging
- Leeftijd
- Erfelijke aanleg
Gevolgen
In het geval van een embolie zijn de klachten meer uitgesproken dan bij een trombose. Want bij een trombose was er reeds een vooraf bestaande vernauwing aanwezig in de getroffen slagader, waardoor het lichaam tijd heeft gehad om zich hieraan aan te passen. Het heeft intussen kleine lokale bloedvaatjes (collateralen) opengezet en verder ontwikkeld, om meer bloeddoorstroming te voorzien voorbij de vernauwing. Bij een plotse verstopping zal er via deze wegen toch nog wat bloedvoorziening zijn. Bij een embolie zijn deze natuurlijke omleidingen niet ontwikkeld, en zal het plotse bloedtekort meer uitgesproken zijn.
De ernst van de klachten is ook afhankelijk van het niveau van verstopping. Indien deze gelokaliseerd is in een grote slagader zijn de symptomen uitgebreider met risico op bedreiging van het volledige lidmaat.
Patiënten klagen van een hevige pijn en merken dat hun been bleek is en koud aanvoelt. Geleidelijk aan ontstaan er gevoelsstoornissen, waardoor de voet verdoofd gaat aanvoelen. Nadien ontstaan er ook bewegingsstoornissen, waarbij de voet moeilijker of niet meer kan bewogen worden. Belangrijk is dat de bloeddoorstroming snel hersteld wordt, want anders ontstaat er onomkeerbare spier- en zenuwschade, met risico op amputatie van tenen, voet of been.
Diagnose
Bij het vermoeden van een acute slagaderlijke verstopping voeren we dringend een of meerdere onderzoeken uit:
Behandeling
Afhankelijk van de ernst van de klachten en de uitgebreidheid van de verstopping, zijn er verschillende behandelingsmogelijkheden. Soms dienen er zelfs verschillende behandelingen gecombineerd te worden: